Geit | Schaap

Wat is Q-koorts? Hoe kun je het oplopen? Wat kun je er tegen doen? Zeven vragen en antwoorden over de Q-koorts.

Wat is Q-koorts ?
Q-koorts is een infectieziekte die van dieren kan overgaan op mensen. In Nederland zijn besmette melkgeiten en melkschapen de bron van de ziekte bij mensen. Dieren worden zelf overigens zelden ziek van de ziekte. Drachtige dieren krijgen wel vaak een miskraam. De placenta is hierbij een bron van bacteriën. De Q-koortsbacterie kan lang (maanden of jaren) overleven in stof of zand.

Hoe kun je Q-koorts oplopen?
De meeste mensen lopen Q-koorts op door het inademen van lucht waar de Q-koortsbacterie inzit. De bacterie kan - afhankelijk van de weersomstandigheden - via de lucht kilometers worden verspreid vanaf een boerenbedrijf met besmette dieren naar mensen die in omliggende dorpen of steden wonen. Als het droog weer is en het waait, kan de bacterie van een besmet bedrijf bijvoorbeeld veel verder door de lucht worden vervoerd, dan wanneer het regent en windstil is. Q-koorts is, in tegenstelling tot de Mexicaanse griep, niet van mens op mens overdraagbaar. Patiënten die zich niet ziek voelen, kunnen dus gewoon naar school of werk.

Hoe vaak komt Q-koorts voor?
Dit jaar maakte de Q-koortsbacterie al bijna 2.300 mensen in Nederland ziek. Zes mensen zijn aan de ziekte overleden. Zij leden allen al aan een andere, ernstige kwaal, waardoor hun weerstand was verminderd. Vóór 2007 kwam Q-koorts overigens slechts af en toe voor in Nederland; gemiddeld vijftien mensen per jaar liepen de ziekte op. In 2007 en 2008 ging het om respectievelijk 190 en 900 gevallen. Waarom de ziekte opeens zo hardnekkig rondwaart in Nederland, is onduidelijk.

Hoe verloopt de ziekte bij de mens?
De meeste mensen die Q-koorts oplopen, worden niet ziek of krijgen alleen klachten die overeenkomen met griep. Ziekteverschijnselen treden twee à drie weken na besmetting op. In uitzonderlijke gevallen kan dit oplopen tot zes weken. Patiënten met een verminderde weerstand of zwangere vrouwen lopen meer kans om na besmetting ziek te worden. De meeste personen met Q-koorts genezen spontaan na een of twee weken.

Zijn er medicijnen tegen Q-koorts?
Er is (nog) geen vaccin voor mensen tegen Q-koorts. Als u koorts heeft met hoofdpijn of hoesten, vooral als u in een gebied woont waar Q-koorts voorkomt of daar bent geweest, moet u naar de huisarts gaan. De huisarts beslist of bloedonderzoek nodig is. Als bij u Q-koorts is vastgesteld en u heeft klachten, krijgt u een antibioticumkuur. Ook na de Q-koorts kunnen patiënten lang last houden van vermoeidheid. Die vermoeidheid is niet te behandelen maar zal uiteindelijk wel verdwijnen. Bij chronische koorts is vaak jarenlang behandeling met antibiotica nodig.

Wat kun je doen om het te voorkomen?
Besmetting met Q-koorts is niet te voorkomen. De bacterie kan namelijk in een gebied waar Q-koorts voorkomt via de lucht ingeademend worden. Als u in direct contact met (besmette) dieren komt, adviseert onder andere het RIVM de volgende maatregelen:
-Was uw handen met zeep en veel water na contact met dieren
-Eet niet tussen de dieren
-Kom niet bij zieke dieren of dieren die jongen krijgen in de buurt
-Neem geen mest onder uw schoenen mee naar huis
-Draag een overall en laarzen op een boerderij en laat deze op het bedrijf achter.

Wat doet te overheid om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan?
Ministers Klink (Volksgezondheid) en Verburg (Landbouw) zijn het deze week eens geworden over de aanpak van de Q-koortsepidemie. Alle zwangere geiten en schapen op besmette bedrijven in Nederland worden ’zo snel mogelijk’ geruimd. De belangenorganisatie van boeren, LTO, schat dat het om ongeveer 15.000 tot 20.000 dieren gaat, veelal geiten. Inmiddels is er veel kritiek op het ’trage’ handelen van de ministers. De GGD zou in mei al hebben willen ingrijpen. Het ministerie van Landbouw vond dat echter niet nodig.

Zie ook verderop onze site bij Links-Gd deventer- rubriek Q-koorts